Windows Sistem Ayarları Rehberi

Yeni bir bilgisayar kurduğumda ya da uzun süredir kullandığım makine yavaşlamaya başladığında hep aynı listeye dönüyorum. Yıllar içinde denediğim onlarca ayardan sadece bir kısmı gerçekten fark yaratıyor; gerisi forumlarda dolaşan efsanelerden ibaret. Aşağıda, kendi kullandığım sırayla Windows ayarları düzenini paylaşıyorum. Her adımı bir kahve molası uzunluğunda tamamlayabilirsin.

1. Önce Windows sürümünü ve güncellemeleri netleştir

Win + R tuşlarına basıp winver yazdığımda hangi sürüm ve derlemede olduğumu görüyorum. Bu önemli, çünkü Windows 10 ile 11 arasında menü isimleri değişiyor ve internetteki rehberlerin yarısı eski sürüme ait.

Ardından Ayarlar > Windows Update kısmından bekleyen güncellemeleri kuruyorum. Sürücü kaynaklı donmaların büyük bölümü sadece burada çözülüyor. Ancak isteğe bağlı sürücü güncellemelerine dikkat: özellikle grafik kartı sürücüsünü Windows'a bırakmak yerine üreticinin kendi paketiyle kurmayı tercih ediyorum, bu konuda ayrı bir rehber de var sitede.

2. Başlangıç programlarını temizle

Açılış süresini en çok etkileyen şey burası. Ctrl + Shift + Esc ile Görev Yöneticisi'ni açıp Başlangıç uygulamaları sekmesine geçiyorum. "Yüksek" etkisi olan her şeye tek tek bakıyorum:

• Bulut depolama istemcileri (gerçekten sürekli senkron olması gerekiyor mu?)
• Oyun platformlarının başlatıcıları
• Yazıcı, fare, kulaklık yardımcı programları
• Kurulumla birlikte gelen "güncelleme denetleyicileri"

Devre dışı bırakmak programı silmez, sadece açılışta çalışmasını engeller. Emin olmadığım bir hizmeti kapatmıyorum; bunun yerine adını arayıp ne yaptığına bakıyorum. Başlangıç programlarını kontrol etme konusu tek başına ayrı bir konu, çünkü liste zamanla yeniden şişiyor.

3. Güç planını ve uyku davranışını ayarla

Masaüstünde Ayarlar > Sistem > Güç altından güç modunu "En iyi performans" yapıyorum. Dizüstünde ise prize takılıyken performans, pilde dengeli modu bırakmak daha mantıklı. Aynı ekranda ekranın kapanma ve uyku süresini de kendi çalışma ritmime göre uzatıyorum; sürekli uyanıp uyuyan bir makine, USB aygıtlarıyla tuhaf sorunlar çıkarabiliyor.

Bir de hızlı başlatma var. Çoğu sistemde faydalı, ama çift işletim sistemi kullananlarda disk kilidi sorunlarına yol açtığı için ben kapatıyorum.

4. Ekran, ölçekleme ve yenileme hızı

Masaüstüne sağ tıklayıp Görüntü ayarlarına giriyorum. Kontrol ettiğim üç şey:

1. Çözünürlük: yanında "(Önerilen)" yazan değer dışında bir şey seçmiyorum, aksi halde yazılar bulanıklaşıyor.
2. Ölçek (DPI): 24 inç 1080p'de %100, 27 inç 1440p'de %125 benim için ideal. Ölçeği değiştirdikten sonra oturumu kapatıp açmak, bazı programların bulanık kalmasını önlüyor.
3. Yenileme hızı: Gelişmiş görüntü ayarlarında monitörün desteklediği en yüksek değeri seçiyorum. Yeni monitör alanların çoğu 144 Hz panelini 60 Hz'de kullandığını fark etmiyor bile.

Gece çalışıyorsam Gece Işığını zamanlamalı açıyorum; göz yorgunluğu için monitör ayarlarını ayrıntılı anlattığım yazıdaki parlaklık–ortam ışığı dengesi tavsiyesi burada da geçerli.

5. Depolama, gizlilik ve arama indeksi

Ayarlar > Sistem > Depolama altında Depolama Duyarlılığı'nı açıyorum: geri dönüşüm kutusunu ve indirilenler klasörünü belirli aralıkla temizliyor. "Geçici dosyalar" bölümünden Windows Update artıklarını silmek genelde birkaç gigabayt kazandırıyor.

Gizlilik tarafında reklam kimliği, önerilen içerik ve "uygulama başlatma geçmişi" gibi seçenekleri kapatıyorum. Hem gereksiz arka plan etkinliği azalıyor hem de Başlat menüsü sadeleşiyor.

SSD kullanıyorsan Windows Search indeksini kapatmaya gerek yok, hız kaybı hissedilmez. Mekanik diskte ise indeksleme kapsamını yalnızca belge klasörlerine daraltmak arama sırasındaki takılmaları azaltıyor.

6. Bildirimler, odak ve varsayılan uygulamalar

Verimlilik dediğimiz şeyin yarısı dikkat dağınıklığını kesmek. Bildirimler ekranından sadece takvim, mesajlaşma ve güvenlik uyarılarını açık bırakıyorum. Odak özelliğine bir kısayol atayıp yoğun çalıştığım saatlerde devreye alıyorum.

Son olarak Varsayılan uygulamalar kısmında tarayıcı, PDF ve görüntü dosyası eşleşmelerini elle düzenliyorum; bir program kurulumu sonrası her şeyin kendisine bağlanması can sıkıcı olabiliyor.

Sık Yapılan Hatalar