Disk Alanını Boşaltma ve Yönetme

Geçen ay 512 GB'lık SSD'imde 9 GB boş yer kalmıştı ve Windows güncellemesi "yetersiz alan" diye kestirip attı. O gün oturup diski baştan sona taradım; sonuçta 70 GB'a yakın yer açtım ve ilginç olan şu: sildiğim dosyaların çoğunun varlığından haberim yoktu. O temizlik sırasında kendime çıkardığım yol haritasını burada paylaşıyorum. Amaç rastgele dosya silmek değil, neyin yer kapladığını görüp bilinçli karar vermek.

Önce Ölçün, Sonra Silin

Disk bellek temizleme işine "hangi klasör büyük?" sorusuna cevap vermeden başlamak, karanlıkta süpürge sallamak gibi. Ben her seferinde şu sırayı izliyorum.

1. Depolama haritasına bakın. Windows'ta Ayarlar > Sistem > Depolama ekranı, sürücüyü kategorilere ayırıp gösteriyor: uygulamalar, geçici dosyalar, belgeler, diğer. Buradaki "Geçici dosyalar" satırına tıklayınca hangi ön bellek kaç GB tutuyor, tek tek listeleniyor. İlk bakışta bu bile yeterli bir fikir veriyor.

2. Klasör bazında görselleştirin. Kategoriler yetmezse ağaç yapısında boyut gösteren bir disk analiz aracı kullanıyorum (WinDirStat, TreeSize gibi ücretsiz seçenekler var). Tarama bitince en büyük kutucuğa tıklayıp yolu görmek, "Ha, o eski oyunun kurulum dosyaları hâlâ İndirilenler'de duruyormuş" anını yaşatıyor. Bende en çok yer yiyen üçlü genellikle: indirilenler klasörü, oyun kurulumları ve video düzenleme projelerinin ön bellek dosyaları.

3. Windows'un kendi temizleme aracını çalıştırın. Başlat'a "Disk Temizleme" yazıp açın, sürücüyü seçin, ardından Sistem dosyalarını temizle düğmesine basın. Bu düğmeye basmazsanız en büyük kalemleri görmezsiniz. Buradaki "Önceki Windows yüklemeleri" satırı bazen 20-30 GB tutuyor. Ancak dikkat: bunu silerseniz eski sürüme geri dönme imkânınız kalmaz. Yeni güncellemeyle bir haftadır sorun yaşamıyorsanız silmekte sakınca görmüyorum.

4. Depolama Duyarlılığı'nı (Storage Sense) açın. Aynı Depolama ekranındaki bu anahtar, geri dönüşüm kutusunu ve indirilenler klasörünü belirlediğiniz süreden eski dosyalar için otomatik boşaltıyor. Ben geri dönüşüm kutusu için 30 gün, indirilenler için "asla" seçtim; çünkü indirilenlerde tuttuğum kurulum arşivleri var. Sizin alışkanlığınıza göre ayarlayın.

5. Uygulamaları büyüklüğe göre sıralayın. Ayarlar > Uygulamalar > Yüklü uygulamalar ekranında sıralamayı boyuta çevirin. Bir yıldır açmadığınız 8 GB'lık video düzenleyici, denemek için kurup unuttuğunuz sanal makine imajları hep buradan çıkar. Kaldırma sırası aynı zamanda açılışı da hızlandırır; zaten başlangıç programlarını gözden geçirme konusunu ayrı bir rehberde anlatmıştım, oradaki listeyle bu liste sık sık kesişiyor.

6. Gizli tüketicileri kontrol edin. Sırayla şunlara bakın: tarayıcı ön belleği, bulut istemcilerinin yerel kopyaları (OneDrive, Drive, Dropbox — "isteğe bağlı dosyalar" özelliğini açmak GB'lar kazandırır), Windows'un hazırda bekletme dosyası hiberfil.sys, sistem geri yükleme noktalarına ayrılan pay ve oyun platformlarının indirme ön belleği. Sistem geri yükleme payını Sistem Koruması penceresinden yüzde 5-8 bandına çekmek bende 15 GB civarı yer açtı.

7. Kalıcı çözüm: yeri değiştirin. İkinci bir disk varsa, oyun kütüphanesini ve büyük medya arşivini oraya taşıyın. Steam ve benzeri platformlar ek kütüphane klasörü tanımlamaya izin veriyor. Ayrıca Windows'ta yeni içeriklerin nereye kaydedileceğini Depolama ayarlarından değiştirebiliyorsunuz — böylece işletim sistemi diskinin dolması yavaşlıyor.

8. Son olarak boş alanı bırakın. SSD kullanıyorsanız sürücünün en az yüzde 10-15'ini boş tutmaya çalışın. Yazma performansı ve ömrü için fark yaratıyor; SSD hızını artırma başlığında değindiğim TRIM ve aşınma dengeleme mekanizmaları da rahat çalışma alanı istiyor.

Sık Yapılan Hatalar

• Windows klasörünün içine dalmak. WinSxS klasörünü elle silmeye çalışan çok kişi gördüm. Orası bileşen deposu; elle silinirse güncellemeler bozulur. Sadece Disk Temizleme veya DISM aracının component cleanup seçeneğiyle küçültülür.
• "Registry temizleyici" tipi araçlara güvenmek. Kayıt defteri kayıtları megabaytlarla ölçülür, GB kazandırmaz; buna karşılık sistemi bozma riski gerçektir.
• Sayfa dosyasını tamamen kapatmak. Birkaç GB açar ama RAM'i sıkışan sistemlerde uygulama çökmelerine yol açar. RAM kullanımını azaltma tarafındaki yöntemler bu konuda daha sağlıklı sonuç verir.
• Yedek almadan büyük klasörleri silmek. Özellikle "Belgeler" altındaki proje klasörlerinde acele karar vermeyin. Ben silmeden önce şüphelilerini harici diske kopyalayıp bir ay bekletiyorum.
• Geri dönüşüm kutusunu unutmak. Sildiğiniz 20 GB, kutuyu boşaltmadıkça diskte durmaya devam eder.
• Tek seferlik temizlik yapmak. Üç ay sonra aynı noktaya dönüyorsunuz. Takvime çeyrek dönemlik bir hatırlatma koymak en pratiği.

Hızlı Referans Tablosu