Başlangıç Programlarını Kontrol Etme

Eski bir dizüstü bilgisayarı toparlamaya çalışırken fark ettim: makine açılıyor, masaüstü geliyor, ama fare imleci en az bir buçuk dakika daha yapış yapış hareket ediyordu. Disk sürekli çalışıyor, ne yapsam açılmıyor. Sorunun kaynağı ne SSD'ydi ne de RAM; arka planda kendini otomatik başlatan on beş küsur programdı. O günden beri kurduğum her makinede yaptığım ilk işlerden biri, başlangıç uygulamaları listesini gözden geçirmek oluyor.

Buradaki mantık basit: Windows açılırken sadece kendi servislerini değil, kurulum sırasında "her açılışta beni de çalıştır" iznini almış tüm programları da yükler. Bunların çoğunu ayda bir kez bile kullanmıyorsunuz. Aşağıda kendi izlediğim sırayı adım adım aktarıyorum.

1. Görev Yöneticisi ile başlayın

Ctrl + Shift + Esc ile Görev Yöneticisi'ni açın, "Başlangıç uygulamaları" sekmesine geçin. Windows 11'de bu sekme ayrı bir simgeyle sol tarafta duruyor. Karşınızda üç sütun var: uygulama adı, durum (Etkin/Devre dışı) ve başlangıç etkisi.

Ben doğrudan "Yüksek" etiketli olanlara odaklanıyorum. Bunlar açılış süresine en çok yükü bindirenler. "Düşük" veya "Ölçülmedi" yazanlarla uğraşmak genelde kayda değer bir kazanç getirmiyor.

Etkiyi daha net görmek için

Sekmeye sağ tıklayıp "CPU'da başlangıçta" ve "Disk G/Ç'de başlangıçta" sütunlarını açabilirsiniz. Ben bunu özellikle bulut senkronizasyon araçlarında faydalı buluyorum; çünkü CPU'yu az kullanıp diski boğan programlar burada ele veriyor kendini.

2. Neyi kapatıp neyi bırakacağınıza karar verin

En çok tereddüt edilen kısım bu. Basit bir ayrım yapıyorum:

Tanımadığınız bir girdi görürseniz sağ tıklayıp "Dosya konumunu aç" seçeneğini kullanın. Hangi klasörde durduğunu görmek, çoğu zaman hangi programa ait olduğunu anlamak için yeterli oluyor. Anlamadıysanız o girdiye şimdilik dokunmayın; bir sonraki turda araştırırsınız.

3. Ayarlar üzerinden ikinci bir kontrol yapın

Görev Yöneticisi her şeyi göstermiyor. Ayarlar > Uygulamalar > Başlangıç yolunu izleyip aynı listeyi bir de burada inceleyin. Bu ekranda anahtarlar daha okunaklı ve Microsoft Store üzerinden gelen bazı uygulamalar burada daha net görünüyor.

4. Gizli olanları Başlangıç klasöründen temizleyin

Bir de klasik yöntem var. Win + R ile Çalıştır penceresini açıp shell:startup yazın. Bu, sadece kendi kullanıcınız için çalışan kısayolların bulunduğu klasör. shell:common startup ise tüm kullanıcılar için geçerli olanı açar. Buradaki kısayolları silmek programı kaldırmaz, sadece otomatik açılmasını engeller. Kararsızsanız kısayolu silmek yerine masaüstünde açtığınız bir klasöre taşıyın; pişman olursanız geri koyarsınız.

5. Zamanlanmış görevleri de unutmayın

Bazı güncelleyiciler başlangıç listesinde görünmez; Görev Zamanlayıcı'ya kendini kaydeder. Başlat menüsüne "Görev Zamanlayıcı" yazıp açın, "Görev Zamanlayıcı Kitaplığı" altındaki üçüncü parti klasörlerine bakın. Tetikleyicisi "oturum açıldığında" olan güncelleyicileri devre dışı bırakabilirsiniz. Ben tarayıcı güncelleyicilerini burada bırakmayı tercih ediyorum, ama nadiren kullandığım bir düzenleme programının güncelleyicisini kapatmakta sakınca görmüyorum.

6. Ölçün, tahmin etmeyin

Değişiklikten önce ve sonra açılış süresini not alın. Basit bir yol: Olay Görüntüleyicisi'nde Diagnostics-Performance altındaki önyükleme kayıtları size süreleri milisaniye cinsinden verir. Uğraşmak istemiyorsanız telefonun kronometresi de iş görür. Ben genelde iki restart ortalaması alıyorum, çünkü ilk açılış her zaman biraz yanıltıcı oluyor.

Sık yapılan hatalar

• Hepsini birden kapatmak. On girdiyi aynı anda devre dışı bırakırsanız, bir şey bozulduğunda hangisinin sebep olduğunu bulamazsınız. Ben üçlü gruplar hâlinde kapatıp her turda yeniden başlatıyorum.
• Sürücü yardımcılarını "gereksiz" saymak. Ses profilleri, dokunmatik yüzey jestleri, klavye makroları bu araçlara bağlıdır. Kapattıktan sonra kısayollarınızın çalışmadığını fark ederseniz sebebi budur.
• Programı kaldırmakla karıştırmak. Devre dışı bırakmak, uygulamayı silmez. İhtiyacınız olduğunda elle açarsınız. Gerçekten hiç kullanmadığınız bir programsa kaldırmak daha mantıklı; hem disk alanı da kazanırsınız.
• Antivirüsü listeden çıkarmak. Açılış birkaç saniye kısalır, ama korumasız kalırsınız. Buna değmez.
• Tek çözüm sanmak. Açılış yavaşlığının kaynağı bazen dolu bir disk, ısınan bir işlemci ya da eski bir grafik sürücüsü olabiliyor. Başlangıç temizliği tek başına her şeyi çözmez; disk alanını boşaltma ve SSD performansı konularına da bakmak gerekiyor.